Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print

Fibromiyaljiyi Anlamak (Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi)

Fibromiyalji Nedir | Belirtileri | Nedenleri | Teşhis | Tedavi | Psikolojik Süreç

Fibromiyalji

Senin hiçbir şeyin yok; “bunlar hep stresten sendromu”na hoş geldiniz.

Bu kadar hasta olup da hasta olmadığınızın iddia edildiği başka bir hastalık bilmiyorsunuz değil mi?

Öyleyse anlatalım.

#1: Fibromiyalji Nedir?

Fibromiyalji, üç aydan fazla süren ve kronik ağrıyla seyreden bir tür yumuşak doku romatizmasıdır.

Ağrılara pek çok farklı semptom eşlik eder.

Fibromiyalji çok eski ama bir o kadar da yeni bir hastalık. Hatta tıp dilinde hastalıktan ziyade sendrom olarak anılıyor.

Aslında fibromiyalji ilk olarak 80’li yılların sonlarına doğru tanımlansa ve psikolojik bir bozukluk olarak düşünülse de zaman içinde tanımı değişti.  Fibromiyaljinin pek çok hastalığı karşılayan ancak hiçbirine uymayan o kadar çok belirtisi vardı ki, hekimler bu yakınmalarla gelenlerin “hipokandriyazis,” yani “hastalık hastası” olduklarını düşünüyorlardı.

Oysa aynı yakınmalarla gelen hastaların pek çoğunda ortak bulgular vardı. Belirli noktalarda yoğunlaşan ağrılar, tipik semptomlar ve bazı tedavilere cevap veren durumlar yüzünden hekimler fibromiyalji hastalarının “hastalık hastası” olmadıklarına kanaat getirdi.

Hastalığın fibromiyaljiyle ilgisi olmayan bazı ilaçlara cevap verebildiği fark edilince 2007 yılında bir ilaç firması tarafından bundan böyle “sendrom” olarak kabul edildi. Bu tarihten itibaren de hekimler tarafından teşhisi konabilir bir hastalık olarak tanımlandı.

Fibromiyalji yakın bir geçmişte hastalık olarak tanımlandığı için bugün bile pek çok hasta ve hekim tarafından bilinmiyor.

(Bu yüzden dünyada çok yaygın olduğu bilinse de milyonlarca fibromiyalji hastasına hâlâ teşhis konulmuş değil.)

#2: Fibromiyaljinin Belirtileri Nelerdir?

Fibromiyalji Belirtileri

Fibromiyaljinin en belirgin semptomu sırt, omuz, bel, bacak ve kalça gibi belirli noktalarda yoğunlaşmış ağrılardır; ancak buna eşlik eden pek çok semptom mevcut.

Ağrıya başka sıkıntılar eşlik ediyor mu ve aşağıdaki belirtilerin büyük bir kısmı sizde de var mı?

  • Çoğu zaman uyuyamıyorum. Uyusam bile hiç dinlenemiyorum. Yataktan dayak yemiş gibi kalkıyorum.
  • Basitçe bir şeyden bile o kadar yoruluyorum ki hiçbir şey yapmak istemiyorum. Sürekli bitkinim.
  • Dayanılmaz ağrılarım var ve geceleri daha çok artıyor.
  • Eskiden regl dönemlerinde bu kadar ağrı çekmezdim.
  • Uyurken dişlerimi gıcırdatıyor, istemsiz bacak-kol seğirmeleri yaşıyorum.
  • Göğsüm ağrıyor, kolum uyuşuyor. Hatta sık sık bir yerlerim uyuşup karıncalanıyor.
  • Nefes almakta zorlanıyorum, bazen boğuluyor gibi oluyorum.
  • Karnım sürekli şiş. Hep gazım varmış gibi. Sık sık ya kabız oluyorum ya ishal.
  • Ha bire tuvalete gidiyorum. Tuvaletim olmasa bile öyleymiş gibi hissediyorum.
  • Başım çok ağrıyor, ağrı kesici içsem bile geçmiyor.
  • Sık sık kulaklarım çınlıyor. Baş ağrım kulaklarıma vuruyor.
  • Konsantre olmakta çok zorlanıyorum, hafızam eskisi gibi kuvvetli değil.
  • Ellerim ve ayaklarım şişiyor, vücudumda ödem var.
  • Yazın yine nispeten iyi de kışın soğukta ağrılarım iyice artıyor.

Evet, fibromiyaljinin belirtileri bu kadar çok ve bunlar pek çok farklı hastalığın da belirtileri olabiliyorlar. Bu yüzden, bu belirtilere neden olabilecek bütün hastalıkların başka tetkiklerle önce dışlanması gerekiyor.

Ağrılar stres, hava durumu ve soğuk algınlığı gibi etkenlere bağlı olarak azalma ya da artış gösterebiliyor. Ağrıların arttığı dönemler “atak dönemleri” olarak tanımlanıyor. Pek çok hasta ağrılarının özellikle kışın daha çok arttığını ifade ediyor.

#3: Fibromiyaljinin Nedenleri

Fibromiyalji Nedenleri

Fibromiyalji, maalesef nedenleri ve kaynağı tam olarak tanımlanabilmiş bir hastalık değil.

Kaynağının daha çok psikolojik etmenlere bağlı olduğu söyleniyor. Kaygılı, mükemmeliyetçi, depresyona yatkın kişilik tipleri bu hastalıktan daha çok nasibini alıyor. Dolayısıyla fibromiyaljide aile genetiğinin de rolü büyük.

Fibromiyaljiyle birlikte depresyon da çok sık görülür. Depresyona eşlik eden fibromiyalji ya da depresyonun eşlik ettiği fibromiyalji tanısı çok yaygın. Kısacası depresyon ve fibromiyalji birbirlerini tetikleyebiliyorlar.

Çocukluk çağında psikolojik travmalar yaşayanlar da büyük risk altında.

Kişi fibromiyaljiye yatkın olsa da fibromiyalji genelde bir travmaya bağlı olarak aniden ortaya çıkıyor. Bunlar basit bir fiziksel travma (düşme, çarpma, yaralanma), grip ya da üşütme veya ağır strese bağlı bir koşuldan olabiliyor.

Romatizmal hastalıklara yatkın olanlarda da fibromiyalji daha sık gözlenebiliyor.

Son olarak fibromiyaljiye neden olan en önemli etmenin cinsiyet olduğu belirtiliyor.

Bugün fibromiyalji teşhisi alan 10 kişiden 8’i kadın. Kadınlarda özellikle 20-50 yaş arasında ortaya çıkan bir rahatsızlık olsa da yakın dönemde erkekler ve çocuklar da bu teşhisi almaya başladı.

Aslında fibromiyaljiden muzdarip milyonlarca insan olduğu ifade ediliyor. Hatta her 3 kadından 1’inin hayatı boyunca en az bir kere fibromiyalji atağı yaşadığına dair çalışmalar var.

Fakat hastalık çok tanınmadığı ve semptomları yüzünden hastalara yanlış tanılar konduğu için kayıtlı hasta sayısının çok daha az olduğu ifade ediliyor.

#4: Fibromiyalji Nasıl Teşhis Edilir?

Fibromiyalji teşhis edilmesi oldukça zor bir hastalıktır.

En az üç aydan fazla süren ağrılarınız varsa ve bu ağrılar başka herhangi bir teşhisle açıklanamadıysa “fibromiyalji” olabilirsiniz.

Doktorunuzun bu teşhisi koyabilmesi için fibromiyaljiyle aynı belirtilere sebep olacak pek çok hastalığı taşımadığınızdan emin olması gerekir.

Fibromiyalji en çok ağrı ile karakterize edilmiş bir hastalık olduğundan vücudunuzda belirlenmiş 18 ağrı noktasının en az 11’inde aşırı hassasiyet olması bekleniyor. Doktorunuz fiziksel muayene yaparken dokunduğu bu noktalarda fazlaca hassasiyet ve daha kuvvetli bir ağrı hissedersiniz.

Fibromiyalji Ağrı Noktaları

Fakat zaman içinde bu 18 noktaya yapılan dokunmanın teşhis için yeterli olmadığına kanaat getirildi. Çünkü hastaların tepkileri değişkenlik gösterebiliyordu. Bir gün 18 noktada ağrı hissederken başka bir gün sadece birkaçında hissedebilirsiniz.

Hastalığın teşhis ve tedavi süreci geliştikçe bu ağrı noktalarına sürekli yenileri ekleniyor.

Kısacası fibromiyaljinin en belirgin tanısı üç aydan fazla süredir devam eden ağrılar ve belirlenmiş ağrı noktalarına yapılan basıya verilen tepkiyle koyuluyor. 

Fibromiyalji İçin Hangi Doktora Gitmeliyim?

İşte bu gerçekten zor bir soru 🙂

Muhtemelen pek çok hastalığı dışlamak için dahiliyeden, nörolojiye, kalp damar hastalıklarından, ortopediye pek çok doktor gezeceksiniz. Gezmeseniz bile bu branşları kapsayan tahlil ve tetkikleri yaptırmanız gerekecek.

Fibromiyalji tanısını size pek çok farklı branştan doktor koyabilir. Eğer bu hastalığa yakalandığınızı düşünüyorsanız gitmeniz gereken ilk kişi bir “romatoloji hekimi” olmalıdır.

Fibromiyalji, yumuşak doku romatizması olarak tanımlandığı için bu hastalıkla ilgilenen asıl branş “romatoloji”dir.

#5: Fibromiyalji Nasıl Tedavi Edilir?

Fibromiyalji teşhisi aldıktan sonra, teşhisi koyan doktorunuzun tedaviniz için psikiyatri başta olmak üzere birçok farklı branştan doktorla disiplinlerarası bir işbirliği yapması gerekir.

Fibromiyalji tedavisinde tek amaç ağrıyı yönetmek ve yaşam kalitesini arttırmaktır.

Aslında fibromiyalji tedavisi için üretilmeyen ancak hastalığın yakınmalarına cevap veren pek çok ilaç tedavi sırasında kullanılır.

  • Ibuprofen veya asetaminofen etken maddelerini içeren ağrı kesiciler
  • Pregabalin etken maddesi içeren anti-epileptik ilaçlar
  • Duloksetin etken maddeli antidepresanlar

gibi ilaçlar size reçete edilecektir. Bu ilaçlar fibromiyalji için üretilmemişler ancak pek çok hasta ilaçlara olumlu tepki vermiş. Günümüzde fibromiyalji için özel ilaç çalışmaları yapılmaya devam ediliyor.

Fakat fibromiyalji tedavisinde ilaçlardan ziyade asıl işin size düştüğünü hatırlatalım. Size düşen kısımda pek çok alternatif tedavi yöntemi var; fakat bunlardan size en iyi geleni yine siz deneyerek bulacaksınız. Çünkü bu hastalığın tedavisi tıbbi tedavinin yanı sıra alternatif tıp yöntemleriyle yapılabiliyor.

Bu tedavilerin en başında “fiziksel egzersiz” ve “psikoterapi” desteği yer alıyor.

Doktorunuzun size önereceği fizik tedavi ve esneme-germe egzersizleri mutlaka olacaktır. Başta “yüzmek” olmak üzere ağır olmayan fiziksel egzersizler (yoga, pilates, aletli pilates, tempolu yürüyüş vs.) tedavinizde en etkili olacak yöntemdir.

Fibromiyalji, psikolojiyle ve kişilik yapısıyla doğrudan ilişkili olduğundan doktorunuzun önerisi doğrultusunda bir psikiyatri hekimi veya psikologla görüşmeniz de çok önemlidir.

Bunun dışında birçok alternatif tedavi yöntemi vardır. Her hastanın bunlardan fayda görme seviyesi ve biçimi farklıdır. Bunlar:

  • Akupunktur
  • Nöralterapi
  • Hacamat ve kupa terapisi
  • Masaj
  • Fizik tedavi ve elektro terapiler
  • Isı tedavileri
  • Proloterapi
  • Prp (Trombositten Zenginleştirilmiş Plazma)
  • Özel beslenme programları

gibi uygulamalardır. Hepsi de hastadan hastaya değişmekle birlikte önemli ölçüde destek tedaviler olarak uygulanıyor.

Fibromiyalji Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Fibromiyalji hayati tehlike taşıyan bir hastalık değil, yaşam kalitesini düşüren bir sendromdur demek daha doğru olur. Yani tedavi olmadığınızda ölmezsiniz, ama ağrılar ve yorgunluklar yüzünden yaşam kalitenizi giderek daha aşağı çekmeye, haliyle başka hastalıklara davetiye çıkarmaya sebep olursunuz.

#6: Psikolojik Süreç

“Fibromiyaljili hastalar, genellikle doktor doktor dolaşıp, tüm tetkik ve muayeneleri normal çıktığı için tanı konamayan ya da ‘Bir şeyin yok’ diye geri çevrilen hasta grubudur.” (Prof. Dr. F. Ayşen Akıncı Tan)

Fibromiyaljide psikoloji

Doktor doktor gezdiniz… Bir kısmı hiçbir şeyiniz yok dedi, bir kısmı da adını bile duymadığınız bir çok hastalığın teşhisini koyup sizi gönderdi. Huzursuz bağırsak sendromu, boyun düzleşmesi, karpal tünel sendromu vs. vs…

Sen yine mi hastasın, ilgi çekmek için numara yapıyorsun, hala teşhis konamadı mı, gibi bir çok soruya ve  cümleye maruz kaldınız. Yaşadığınız ağrıları tarif etmekte zorlandınız, acaba benim başka bir hastalığım var da teşhis mi konulamıyor, diye büyük kaygılara kapıldınız.

Artık sizi anlamayacaklarını düşünüp, bir yerim ağrıyor, demekten bile vazgeçtiniz.

Sonra bir gün bir doktor çıkıp, sende fibromiyalji var, dedi.

Eminiz, hastalığınıza teşhis konulduğu için mutlu olacak kadar bezmiştiniz ve sevindiniz.

Evet, fibromiyalji gerçek bir hastalık ve tedavisi var. Aslında fibromiyalji bir hastalık bile değil ve psikolojiyle çok ilgisi olan bir sendrom. Pek çok hastalığın tedavisinde sağlıklı bir psikolojinin çok büyük etkisi var fakat fibromiyalji psikolojiyle doğrudan ilişkili.

Bu yüzden pek çok hekim bu sendromun tedavisinde psikiyatri ve psikoloji bölümleriyle koordineli çalışmayı öneriyor. Bir kısım hekim de psikolojiyi göz ardı edip sadece fibromiyalji semptomlarını gidermeye yönelik çalışmak istiyor.

Biz bu hastalıkta en önemli önceliği psikolojinize vermeniz gerektiğini ısrarla belirtmek istiyoruz. Çünkü:

Fibromiyaljinin en kesin tedavi yöntemi “mutluluktur.”

Fibromiyalji çoklukla yoğun sorumluluk yüklenen, gerçek düşüncelerini ve duygularını yeterince ifade etmekte zorlanan, sürekli güçlü görünmeye çalışan insanların yakasına yapışır. Depresyonun tetiklediği ya da depresyonu tetikleyen bir kısır döngüyle çalışabilir, kaygı bozukluğu ve panik atak rahatsızlıkları olanlara bonus olarak eklenebilir.

Kısacası ruh halinizi daha sağlıklı bir hale getirmedikçe tedavinize alacağınız cevaplar da kısıtlı ve yavaş olacaktır.

Bu noktaya gelene kadar büyük sıkıntılarla mücadele verdiğiniz için eminim “kolaydı öyle” dediniz.

Elbette, size mutlu olmanın formülünü veremeyiz. Ama bir şekilde mutlu olmayı başarabilirseniz, aylarca yakanıza yapışan bu hastalığın bir anda size sihirli bir değnek dokunmuş gibi kaybolacağını söyleyebiliriz.

Bu yüzden, eğer mümkünse stres yaratan durumlardan uzak durmaya çalışmak, sorumlulukları paylaşmak, yardım istemekten hatta bazen biraz güçsüz görünmekten korkmamak, sosyalleşmek, sizi mutlu edecek şeylerle uğraşmak en az tedavinizin diğer süreçleri kadar etkili olacaktır.

Şunu gönül rahatlığıyla söyleyebiliriz:

Fibromiyalji kesinlikle sizi öldürmeyecek ve bir gün hayatınızdan çıkıp gidecek. Belki bazı zamanlar geri gelecek ama siz mutlu olmayı öğrendikçe onunla başa çıkmayı da öğreneceksiniz. Bir süre sonra sendromunuz size uğrayıp geçmekten bile vazgeçecek.

Tüm kalbimizle sizi bir an önce iyileştirecek mutlulukları bulmanızı temenni ediyoruz.

Share on facebook
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email

Günlük sağlık ipuçları alın.

Deneyiminizi daha iyi hale getirmek için bu web sitesinde çerezleri kullanıyoruz. Devam ederek çerez kullanımımızı kabul etmiş oluyorsunuz.